İçeriğe geç

İRAN GEZİ REHBERİ

İki sene oldu İran’a gitme fikri oluşalı. Nihayet o gün geldi. 2 Yıl bekledim çünkü İran gibi efsane bir yere tek başıma gitmek istemiyordum. Yunus Özen olmasaydı o gelene kadar bir kaç sene daha beklerdim.

Planlar yapıldı tabi ben etliye, sütlüye karışmıyorum her şeyi Yunus Özen yapıyor süper bir duygu. Ekip süper Yunus hocam, Göksu Hocam ve ben.

iranda akaryakıt fiyatı
İran’da akaryakıt fiyatları. Mevcut kur ile hesaplarsanız çıkan rakama inanamayacaksınız.

Bir haftalık İran gezisi için nasıl bir rota izlenmeli?

Bize göre biraz doğaçlama biraz da planlı bir hafta olacak.İlk olarak Tahran hava alanına ineceğiz gece 4 gibi oradan Kaşhan’a geçeceğiz ama henüz nasıl geçeceğimiz belli değil. Taksi otobüs tren vb. artık ne denk gelirse. taksi ile yaklaşık 4 saatlik mesafe. Ertesi gün Kaşhan’da kalacağız ama henüz nerede kalacağımız belli değil. Yunus Özen’in bu konuda bir çalışması var ama netleşmiş değil henüz. Couchsurfing ile İranlı insanların evinde beraber kalacağız hesaplarımıza göre. Bu arada Couchsurfing hakkında epeyce bir bilgi sahibi oldum gezginler için acayip mükemmel bir sistem bedava kalmak.

iran lokantası
Et suyu çorbası kahvaltılık.

Kaşhan’da bir gün kaldıktan sonra İsfahan’a geçiyoruz yaklaşık 3-4 saatlik mesafe ve 2 gün buradayız ve yine nerede nasıl kalacağımız ve ne şekilde transfer olacağımız net değil. Ardında Şiraz’a transfer olacağız mümkünse otobüs ile gece yolculuğu olacak çünkü epeyce uzun bir mesafe tahminen 8 saat civarı. Bu arada bu gittiğimiz mesafe sürekli Güneye doğru yani Başkentten devamlı uzaklaşıyoruz. Ardından 5-6 saatlik bir yolculuk ile Yezd şehrine varacağız.1 gün burayı gördükten sonra dönüş için Tahran’a geçiyoruz ve rüya bitecek.

50 doların karşılığı
50 doların İran’daki karşılığı. Bu arada bardaktaki şey çay. İran’da çay hep böyle çok açık içiliyor.

Biz şimdi havaalanında indik gece 4’te. Uçak yorgunluğu ve gecenin verdiği mahmurlukla hiç uğraşmayalım taksi ile direk geçelim Kaşhan’a dedik.

Yine sıkı pazarlıklar neticesinde 15 dolar karşılığında 250 km ye yakın bir mesafe gidiyoruz.Fiyat uygun gibi geliyor ama ilerleyen günlerde öğrendik ki daha da uygun olması gerekiyormuş.Neyse Azeri bir taksiciye denk geldik yarım Türkçe ile sabaha kadar konuşarak yolculuk yaptık ama arkadaş manyak bir şoföre denk gelmişiz adam durmadan Kerbela ağıtları söyleye söyleye yolu bitirdi. Kabus gibi bir şeydi bunları Youtube videosuna yükleyeceğim.

abbasi house kashan

abbasi historical house
Abbasi historical house Kashan

İran’ın para birimi Riyal. Ama halk arasında bir sıfır eksilterek Toman olarak söyleniyor.Yani mesela 50 bin riyal yazan paraya 5 bin tümen diyorlar ve bir dolar yaklaşık olarak 14 bin tümen. Tabi eğer havaalanındaki ofislerden bozdurursanız 3 kat daha az alırsınız aman dikkat.çünkü burada iki tane kur var biri devlet kuru 4300 tümen diğeri sokak kuru 14 bin tümen.

SAĞDAKİ FOTOĞRAF İRAN BİRASI TEK FARKI ALKOLSÜZ!!!

Kaşhan’a sabahın ilk saatlerinde vardık. Köy gibi bir yer pek gelişmemiş. İlk işimiz birkaç dolar bozdurup telefon hattı almak ve Couchsurfing’deki arkadaşımıza ulaşmak.

efsane yunus
İŞTE EFSANE ADAM YUNUS ÖZEN

İngilizce öğretmenliği yapan bu arkadaş ile bir şekilde buluşuyoruz ve kalacağımız evde ufak bir kahvaltının ardından ilk gezimiz başlıyor. Bu arada anladım ki dünyanın hiçbir yerindeki kahvaltı Türkiye kahvaltısı gibi değil.

kashan

Kaşhan’da görülecek yerler;

  • Fin Garden
  • Borujerdis House
  • Tabatabaei House
  • Hamam Sultan Mir Ahmet
  • Abbasi historical house
  • Agha Bozorg
  • Abyaneh

iran kashan

Türkiye’de en güzel bahçeyi görsen bile İran’da ki kadar kıymetli olmaz bence çünkü burası bir çöl ve bundan dolayı olsa gerek İran’da bahçeler ayrı bir öneme sahip tarihten beri.

fin garden iran
Fin garden.(Farsça; Bağ-ı Fin.) Tanıdık geldi mi?

Bu bahçeyi gezerken çiçek böcek diye bakacak olursak sıradan gelecektir bu kesin ama 16.yüzyıldaki Safevi hendanlığının, Fars uygarlığının bir parçası olduğunu ve Unesco Dünya Mirası Alanını oluşturan dokuz bahçeden biri olduğunu bilerek gezersen etkileneceğini düşünüyorum.

bağ-ı fin
BAĞ-I FİN

Diğer yapılar ise tarihi evler ve güzel mimarı yapılar.görmekte fayda var bu yüzden Kaşhan için 1 gün yeterli.

kashan camii

O geceyi Kaşhan’da geçirdikten sonra sabahın ilk saatlerinde yine taksi ile İsfahan’a geçiyoruz.

iran hamamı
HAMAM SULTAN MİR AHMET

Yalnız önemli bir şey var yol üstünde Abyaneh adında bir köy var gerçekten harika bir yer.Yaklaşık 2500 yıllık bir tarihi var.

abyaneh fire temple
HARPAK FİRE TEMPLE

Evlerin duvarları kırmızı renkli çamur ile buğday tohumu karışımı ile yapılmış.Köyde halen yaşam devam ediyor.

abyaneh iran

Eski İran atmosferini yaşamak için en güzel yer olduğunu düşünüyorum.Evlerin kapıları o kadar mükemmel işlemelere sahip ki hayran kalmamak elde değil.

ahyaneh

Eski de bir cami var ve yine eski bir ateşperest tapınağı mevcut.1 saat civarı bu köyde takılmak yeterli.

ahyaneh kashan

Bir iki bardak da çay içtikten sonra yola devam. Yine yol üstünde bir cami var onu da görmek lazım ama şuan adı aklıma gelmedi.

Ve işte İsfehandayız.

İsfehan’da görülecek yerler;

  • Ataşgah,Fire temple
  • Vank Katedral
  • Jolfa Square
  • Si-o-se Pol Bridge
  • Hasht Behesht Palace
  • Chehel Sotoun Palace
  • Ali Qapu Palace
  • Shah Mosque
  • Sheikh Lotfollah Mosque
  • Jameh Mosque
  • Naqsh-e-Jahan Square

Ateşgah çok etkilendiğim yapılardan birisi, çünkü burada yaklaşık 3 bin yıl öncesine dayanan ateşe tapanların ibadet mahalli var ama bunlarla ilgili en detaylı bilgiler Yezd tarafında var buradaki depo olarak düşün.

Biraz yüksek bir tepe ama çok da zorlu bir tırmanış değil ve İsfehan manzarası buraya mutlaka gidilmeli.

Nakşı Cihan Meydanı; burası da yine Safevilerden kalma yaklaşık 90 bin metrekare büyüklüğünde dünyanın en büyük meydanlarından birisi hatta ikincisi galiba. Aynı meydanda İmam Cami, Şeyh Lütfullah türbesi ve Ali Qapu yan yana ve tabii ki bizdeki Kapalı çarşı misali harika bir çarşısı var.el yapımı özellikle bakır işlemeciliği kesinlikle harika.Ayrıca meşhur İran halıları da var tabii ki yine UNESCO Dünya mirası Listesinde efsane güzellikte bir yer. Bu meydan Şah Abbas tarafından Polo (çogan oyunu) oyunu için yaptırılmıştır. Meydanın iki kanadın da da taştan kaleler hala mevcut.

MÜZE

Şah Abbas efsane güzellikte bir tasarıma sahip olan Ali Qapu’nun teras katındaki müzik odasından çıkıp terasa yöneliyor ve meydanda oynanan oyunu seyrediyor.

HASHT BEHESHT PALACE
HASHT BEHESHT PALACE

Yahu bu şehirde her yapı o kadar mükemmel düşüncelerle tasarlanmış ki her bir karesi hayranlıkla seyrediliyor. Özellikle o dönemde yansıma üzerine çok fazla mimari çalışmalar yapılmış.

Mesela terasta bir su havuzu var. Bakırdan yapılmış ve su binaya akşamları yansıyor. Altın işlemeli desenler binayı pırıl pırıl gösteriyor. Yazarak anlatamıyorum ama bu tür şeyleri sohbetimizde anlatıyorum.

SFAHAN

İsfahan’da evinde kaldığım arkadaştan bahsetmeden edemeyeceğim. Mükemmel bir insan. Kendi yatağını bana verdi kendisi yerde yattı. Küçücük bir odası vardı ve içeride İngilizce ağırlıklı olmak üzere çalışmalarını yaptığı bir masası ve yatağı vardı sadece. Tek hayali ülkeden gitmek neresi olursa olsun bir iş bulup gitmek.

SFAHAN DONDURMASI
İRAN DONDURMASI

2 yıl burada iş bulabilmiş fakat ekonomik krizden dolayı işten çıkartılmış sonra askere gitmiş gelmiş şimdi ise işsiz ve dünyanın herhangi bir yerinde çalışma hayaliyle planlar yapıyor. Bir kaç arkadaşı ile de tanıştırdı ve hepsinin planları aynı.

Daha sonra başka bölgelerdekiler ile de konuştuğumuzda durum bu gençler ülkeden gitmenin derdinde. Bu konu hakkında da detaylı sohbet edebiliriz.

Sİ-O-SE-POL
Sİ-O-SE-POL KÖPRÜSÜ

Si-o-se Pol Köprüsü, İran’ın su üzerindeki en büyük inşaatı olarak kabul edilir. Ama Zayandeh Nehri şuanda kurumuş durumda.

SİA SE POL
HER AKŞAM İŞTE BURADA TOPLANIP ŞARKILARLA EĞLENİYORLAR

Köprü 33 kemerli ve çok güzel aydınlatması var. Köprünün iki ucunda aslan heykeli var ve bu heykeller akşamları gözler parlayacak şekilde tasarlanmış. Daha önce de bahsettiğimiz gibi  yansıma özelliği her yapıda var.

Farsça’da “33 Köprü” veya “33 Kemerli Köprü” anlamına gelen Siose Köprüsü veya Allah-Verdi Han Köprüsü denir. Si-o-se Pol Köprüsü, Şah Abbas tarafından yaptırılmıştır.

Bu köprünün altında her akşam insanlar toplanıyor ve şarkılar söyleyip eğleniyorlar. Bunca yasakların olduğu ülkede bu faaliyet İranlılar için harika bir şey.

IŞIK TÜNELİ

İsfahan’da geçirilen iki günün ardında sıradaki yer; Şiraz. Bu sefer İsfahan ile Şiraz arasını otobüs ile geçiyoruz ve yine yaklaşık 6 saat. Otobüste bir Azeriye denk geldik. Türkçe konuşabiliyordu. Evinde misafir etmek için adam bize dakikalarca yalvardı. Yakamızı zor kurtardık hatta kaçarak kurtulduk desem yalan olmaz.

YAVUZ SULTAN SELİM
YAVUZ SULTAN SELİMİN ŞAH İSMAİL’İ YENDİĞİ ÇALDIRAN SAVAŞI

YAVUZ-ŞAH İSMAİL

Şiraz İran’ın İzmir’i gibi bi şey. İşte Şirazda görülecek yerler;

  • Nakşı Rüstem
  • Persepolis

Sadece bu ikisi bile İran’a gitmek için yeterli.

  • Eram Garden
  • Kuran Gate ve civarı
  • Cihannuma Garden
  • Hafız Kabri
  • Vekil Bazaar ve Camii
  • Sadı Şirazi Kabri
  • Kale Karim Khan
daryus halka
YUKARIDA BAHSETTİĞİM HALKA. DARİUS’A BAĞLILIK.

Evet Nakşı Cihan.burası efsane güzellikte bir yer.

nakş-ı rüstem

Zerdüşt inancı için çok çok değerli bir yer. Burada onların Kabe’si gibi bir yer var ama burayı ziyaret etmeleri yasak ve tam karşıda da krallarına ait kaya mezarları ve duvar süslemeleri ile hikayeler tasvir edilmiş.

zerdüşt kabe

kabe-bilgi-1.jpg

Çok etkileyici bir mekan. Bu Kabe tıpkı Müslümanların Kabe’si gibi ve hala ayakta duruyor yani milattan önce 400-500 yılından beri ayakta İslamiyetten bin sene önce. İnşa edildiği dönemde Hz.İbrahim de Müslümanların Kabe’sini inşa ediyordu.Bu konu karşılaştırılıp o dönem ki insan yapısının düşünce ve yaşam biçimi hakkında daha güzel veriler elde edilebilir.

nakşı rüstemm
BİZ BÖYLE ŞEYLERDE YAPTIK AMA OLMAZSA OLMAZ DEĞİL.

her ne kadar mevcut rejim Zerdüştlerin buraya gelip ibadet etmelerini yasaklasa da onlar için halen dünyanın en değerli yeri burası.

kale

Zerdüştlük dünyadaki ilk tek tanrılı din ve Ahuramazda bu inanca göre tapılan tanrı. Yani tek tanrı AHURA-MAZDA .Kutsal kitapları bile var AVESTA. Darius ise bu inanca ait devleti yöneten ve AHURA MAZDA ya en yakın olan insan kral. Hayattaki her şey Tanrı ve onun elçisi için. Darius aynı zamanda Pers imparatorluğunu kuran ve persepolisi inşaa eden adam. Persepolis ise dünyanın en güzel antik şehirlerinden biri olabilir burayı gezerken 3D gözlüklerinizi kiralamayı asla unutmayın.

Bu inancın da kendine göre elbette kuralları var her inanışta olduğu gibi.

Mesela bir kişi öldüğünde inşa edilmiş kulelerin tepesine cesetler taşınıyor ve gece boyu orada bekletiliyor.ve o gece akbabalar gelip cesetleri yiyerek karınlarını doyuruyor.sabah olduğunda ölünün yakınları cesede bakmaya çıkıyorlar. Eğer akbabalar ölen kişinin gözlerini yediyse kişi cennete gidiyor.yemediyse cehenneme.ama üst tabakadan birileri öldüyse onlar için bu uygulama yok onlar zaten cennetlik ve toprağa gömülüyor.Bu ceset kuleleri İran’ın Yezd kentinde oraya da gidiyoruz mutlaka.

hafız kabri
SİZ KAÇ TANE ŞAİRİN KABRİNİ BU ŞEKİLDE ZİYARET EDİLDİĞİNİ GÖRDÜNÜZ?

Şiraza gelipte Hafızı ziyaret etmemek Sadi’yi ziyaret etmemek elbette olmaz.Yunus hocam Hafızın birkaç dörtlüğünden bahsedip Sadi’nin de hikayesini anlatınca buranın tadı ayrı bir güzel oluyor.

He bunu unutuyordum ya İran’a öyle bir dönemde gelmişiz ki Şii mezhebine göre yas günleriymiş.Neden mi çünkü mezhep imamlarından birinin ölüm günüymüş ve ülkede yas varmış.ve şansımıza olsa gerek şuan bulunduğumuz yerde de o ölen imamın şimdi adını unuttum kardeşinin türbesi var ve insanlar akın akın buraya koşuyor.

ii imam
İŞTE TÜRBE

Çünkü çok özel bir gün ve bu geceyi bu türbede bol ibadetle geçirip bol sevap ve dua alarak evlerine dönecekler. Tabii biz de bu durumdan istifade edip içeri girdik. Kamera yasakmış ama biz yinede dini ritüellere ait bir şeyler çekmeyi başardık. Sırf bu durum için kendimi acayip şanslı hissediyorum. Çünkü bu halkı anlamak için en hassas noktalarını görmek bilmek gerekiyor.

irazi

İran yemekleri genellikle et ağırlıklı ve Şiraz’daki otantik bir restoranda yediğimiz kebaplar acayip hoşuma gitmişti. Bunu da yazayım da yıllar sonra tekrar bu yazıları okurken tekrar tekrar hatırlayayım.

kuran gate dağı

Şiraz için de 2 gün asla ve asla yeterli değil ama mecburen Yezd şehrini de görebilmek için ilerlememiz lazım yaklaşık 4 saatlik özel taksi yolculuğu ile Yezd şehrine varıyoruz.

Yezd için görülecek yerler

  • Devlet Abad Garden
  • Saat Kulesi
  • Amir chaqmaq Cami
  • Fire temble ölüm kuleleri
  • Zurhane
spor
İRAN ATA SPORU

Zurhane İran için geleneksel pehlivanlık antrenmanlarının yapıldığı salon. Unesco dünya manevi mirası listesindeydi. Bu geleneksel sporun çok özel adapları var. Bu adap ve gelenekler İran pehlivanlarının mertlik yiğitlik cesaret ve insaf duygularını geliştirerek ayrıca manevi bir güç vermektedir. Bu spor için ayrıca bir yazı yazılabilir çünkü çok derin bir tarihi var.

iranda aşk

İşte efsane ölüm kuleleri. Burası 3 kademeli erkekler, kadınlar ve çocuklar için ayrı bölmeler. Ölen kişinin yakınları geceyi burada geçireceği için onlara özel kervansaraylar da inşa edilmiş kulenin eteklerine. Cesetlerden geriye kalan kemikler is bu çukura dolduruluyor . Ölen kişinin ardından ölünün yakınları yemekler ikram edip insanların duasını alıyor.Bu inanışa göre de günde 5 defa ibadet ediliyor. Sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı. İbadetlerin ardından eller açık bir şekilde göğüs hizasında  semaya kaldırılıyor ve dua ediliyor. Ardınca kutsal kitap Avesta okunuyor. Bunların hepsi tanıdık geldi mi?

Şuan ki yanan ateş 800 senedir aralıksız yanıyor ve inanış devam ediyor. Ama ölüleri bu kulelere getirmek yaklaşık 40 sene önce rejim tarafından yasaklanmış. Başka bir bölgede de yanan ateş var ama orayı mübarek kılan şey ise orada 2 kişinin ruhunun bu inanışa göre semaya kaldırılmış olması ve miraç hadisesinin bir benzeri de bu inanışta anlatılıyor.

BU MAĞARA DA DA ZAMANINDA İKİ KİŞİNİN RUHU GÖĞE KALDIRILMIŞ.

Bunu da demeden edemeyeceğim o dönemde yaşayan Ardaşhir’in AHURAMAZDA ya bağlılığını ifade eden kaya üstüne kazınmış dev bir çalışma var. Burada ikisi birlikte bir halka tutmuş şekilde resmedilmiş. Bu halka bağlılığı ifade ediyor. Aynı halka bir çok tapınak girişinde ve bazı kalıntılarda göze çarpıyor ve galiba günümüzde evlilik sonrası parmağa takılan yüzük bu inancın ritüeli.

800 yıldır yanan ateş
800 YILDIR SÖNMEDEN YANAN ATEŞ

Tekrar geleceğim. Sormak istediğiniz veya yardımcı olabileceğim herhangi bir şey varsa iletişime geçebilirsiniz. Yazarken sıkıldığım için hızlı ve özet geçiyorum.

ölümm kulesi

eker yapımı
ŞEKER İMALATHANESİ